29. apríl 2026

Reykjavíkurborg og ábyrgðin sem hún forðast

Dagsetning

29. apríl 2026

deila

Grein eftir Kára Sigurðsson formann Sameykis og Sólveigu Önnu Jónsdóttur formann Eflingar

Reykjavíkurborg ber ríka skyldu til að tryggja starfsöryggi og sanngjarna meðferð gagnvart starfsfólki sem daglega sinnir krefjandi og mikilvægum störfum í þágu borgarbúa. Þrátt fyrir það berast Sameyki og Eflingu ítrekað mál þar sem borgin víkur sér undan ábyrgð þegar starfsfólk verður fyrir tjóni í starfi. Það er alvarlegt, ekki aðeins gagnvart réttindum starfsfólks heldur einnig gagnvart grundvallarskyldum vinnuveitanda.


Sérstaklega vekur það furðu í ljósi þess að Reykjavíkurborg hefur um árabil viljað stilla sér upp sem leiðandi vinnustað í mannauðsmálum og kynnti nýverið nýja mannauðsstefnu með miklum fyrirheitum. Slík stefna verður að birtast í verki, ekki aðeins í glærum, stefnumótunarskjölum og fallegu orðalagi.


Í nýlegum málum sem Sameyki og Efling hafa haft til meðferðar var til að mynda brotist inn í íbúðarkjarna á meðan starfsmaður Reykjavíkurborgar var við störf. Stolið var persónulegum munum starfsmanns, þar á meðal fatnaði, húslyklum og heyrnartólum. Starfsmaðurinn hafði ekki fengið aðgang að læstri aðstöðu eða öruggum skáp til að geyma eigur sínar á vinnustaðnum. Þrátt fyrir þetta hafnaði Reykjavíkurborg því alfarið að bæta tjónið og tryggingafélag starfsmannsins vísaði málinu frá þar sem tjónið varð á vinnutíma. Annað dæmi sem hefur verið bent á varðar starfsmann í neyðarskýli Reykjavíkurborgar, þar sem skjólstæðingur braust inn í læst starfsmannarými og stal rafhlaupahjóli starfsmanns að verðmæti tæplega 150 þúsund krónur. Atvikið náðist á öryggismyndavél og lá fyrir að um skjólstæðing starfsstöðvarinnar var að ræða. Þrátt fyrir skýrt tjón, lögreglutilkynningu og tilvísun í kjarasamningsákvæði sem kveður á um að starfsfólk geti beint bótakröfu að launagreiðanda þegar tjón verður í starfi vegna einstaklinga sem ekki bera fulla ábyrgð á gerðum sínum, hafnaði Reykjavíkurborg bótaskyldu.


Málið dróst mánuðum saman. Borgin svaraði ekki ítrekunum, viðurkenndi síðar að erindi hefði setið ósent í drögum í pósthólfi og hafnaði að lokum kröfunni á þeim grundvelli að ákvæðið ætti ekki við. Þessi afgreiðsla sýnir fram á vinnubrögð sem erfitt er að skilja öðruvísi en sem tilraun til að víkja sér undan ábyrgð gagnvart starfsfólki sem vinnur krefjandi og oft áhættusöm störf fyrir borgina.

Það sem gerir þessi mál sérstaklega alvarleg er að starfsfólkið var við störf fyrir borgina, í húsnæði borgarinnar og í aðstæðum sem borgin ber ábyrgð á að séu öruggar. Samt situr starfsfólkið eftir með tjón upp á hundruð þúsunda króna, á meðan borgin velur að fela sig á bak við þrönga lögfræðilega túlkun og formsatriði í sínum eigin tryggingarskilmálum.


Þessi mál eru ekki einsdæmi. Starfsfólk hefur einnig orðið fyrir tjóni á bifreiðum sínum og öðrum verðmætum við vinnustaði borgarinnar, stundum af hálfu skjólstæðinga sem borgin sjálf ber ábyrgð á að þjónusta og halda utan um. Svörin sem berast eru alltof oft þau sömu, að ekki sé fullsannað hvenær tjónið varð, að starfsfólk eigi að leita annað eða að atvikið falli ekki „nákvæmlega“ undir orðalag kjarasamnings.


Fyrirmyndar vinnuveitandi á ekki að leita allra leiða til að losa sig undan ábyrgð gagnvart eigin starfsfólki. Hann á að leggja sig fram um hið gagnstæða: að vernda það fólk sem heldur uppi þjónustunni dag eftir dag, oft við erfiðar og áhættusamar aðstæður.

Þetta vekur upp alvarlegar spurningar. Á starfsfólk Reykjavíkurborgar í alvöru að mæta allslaust til vinnu? Eiga stéttarfélögin að vara fólk við ákveðnum starfsstöðvum ef það vill ekki taka persónulega fjárhagslega áhættu með því að mæta í vinnuna?


Ef þetta er niðurstaðan, þá er eitthvað verulega bogið við bæði verklag og viðhorf Reykjavíkurborgar. Það er alvarlegt áhyggjuefni þegar vinnuveitandi sem tryggir sig sjálfur setur þrönga túlkun á eigin reglur og kjarasamningsákvæði ofar öryggi starfsfólks. Öryggi, vernd og sanngjörn meðferð eiga ekki að vera bitbein í kjarasamningum. Þetta eru grunnskyldur vinnuveitanda.


Sameyki og Efling krefjast þess að Reykjavíkurborg endurskoði tafarlaust verklag sitt og viðhorf þegar starfsfólk verður fyrir tjóni í starfi. Borgin verður að tryggja öruggar aðstæður á starfsstöðvum sínum og bregðast við með skýrum og sanngjörnum hætti þegar tjón verður á eigum starfsfólks. Það getur aldrei verið ásættanlegt að þau sem standa í fremstu línu þjónustunnar beri sjálf kostnaðinn af ótryggum vinnuaðstæðum.

 
Kári Sigurðsson
Formaður Sameykis
 
Sólveig Anna Jónsdóttir 
Formaður Eflingar


< Older Post

Newer Post >

Efling participates in European trade union conference for cleaners and security guards

Eftir Sigrún Efling • 9. júlí 2026
At the end of June, representatives of Efling attended a conference held by UNI Global, the international federation that Efling joined at the beginning of the year. The conference was the regular conference of UNI Europa Property Services, the UNI division that coordinates cooperation between European affiliate unions in the cleaning and security sectors. The conference took place in Paris, at the offices of the French trade union CFDT Services in the 19th arrondissement, a historic working-class district of the city. Efling was represented at the conference by Sólveig Anna Jónsdóttir, chair of the union, and Viðar Þorsteinsson, director of education and social affairs. The programme began on Wednesday, 24 June, with discussions including UNI’s campaign to organise cleaning work during daytime hours. The campaign is called the European Daytime Cleaning Alliance and involves cooperation with employers as well as advocacy at European Union level. On Thursday, 25 June, Viðar took part in a panel discussion with trade union representatives from Belgium and Italy on the findings of an extensive comparative survey commissioned by UNI on collective agreements for security guards and cleaners in Europe. Efling was one of the respondents to the survey. In his contribution, Viðar described Efling’s work in the cleaning sector, which has included increased monitoring of workload, work pace and working conditions among cleaners, as well as communication with public authorities on these issues. The conference programme included panel discussions on a wide range of topics. These included the conditions of migrants and women, issues of particular relevance to the cleaning sector, and the work of UNI and its affiliates to hold large multinational companies in cleaning and security services accountable for workers’ welfare regardless of location, including through so-called global agreements. At the end of the day on Thursday, members of the French trade union CFDT gave speeches in which they discussed their working conditions and terms of employment. The final day of the conference, Friday, 26 June, began with discussions on public procurement. UNI has advocated for stricter requirements concerning workers’ rights in procurement processes. Cleaning and security services are both examples of work that public institutions and municipalities are increasingly outsourcing to private companies. Representatives of UNI affiliates on the panel described how unions in their countries have sought to have a positive influence on government procurement policy and to counteract procurement practices that encourage a “race to the bottom” through competition at the expense of workers’ rights and welfare. French economist François-Xavier Devetter, professor at the University of Lille, then gave a presentation on his research into the position of cleaners in France. He has devoted much of his research to this field and has published books on the subject. The closing remarks of the conference were delivered by Zeynep Biçici, a leader and chief negotiator for cleaners within the German trade union IG BAU. She is also president of UNI Europa Property Services and was re-elected to the position at the conference. Participants at the conference included leaders and staff from Nordic trade unions with which Efling has already built ties through SUN. “ After taking part in the UNI Europa Property Services conference, I am convinced of the value of participating in international trade union cooperation. It gives us the opportunity to learn from the best work being done by our sister unions and to strengthen our knowledge of conditions in the sectors where our members are in the most vulnerable position, which is especially true of the cleaning sector. In both cleaning and security services, there are large companies operating across national borders. When trade unions are able to exchange information and share their experience, it makes a decisive difference to our position in relation to employers , ” said Sólveig Anna Jónsdóttir, chair of Efling. “ The cleaning sector has been a major focus for Efling in recent months. Our communication with sister unions in the Nordic countries on issues relating to the sector has already been very useful, and it seems to me that cooperation with European unions will be useful as well ,” said Viðar Þorsteinsson.

Efling tekur þátt í Evrópuráðstefnu stéttarfélaga ræstingafólks og öryggisvarða

Eftir Sigrún Efling • 9. júlí 2026
Í lok júní sóttu fulltrúar Eflingar ráðstefnu á vegum alþjóðasamtakanna UNI Global sem Efling fékk aðild að í byrjun árs . Um var að ræða reglulega ráðstefnu UNI Europa Property Services , en sú deild heldur utan um samstarf evrópskra aðildarfélaga UNI í ræstinga- og öryggisvarðageiranum. Ráðstefnan fór fram í París í húsakynnum franska stéttarfélagsins CFDT Services í 19. hverfi, sem er gamalgróið verkamannahverfi borgarinnar. Ráðstefnuna sóttu fyrir hönd Eflingar Sólveig Anna Jónsdóttir formaður félagsins og Viðar Þorsteinsson fræðslu- og félagsmálastjóri. Dagskrá hófst miðvikudaginn 24. júní, og var þá m.a. fjallað um átaksverkefni UNI um skipulagningu ræstingavinnu á dagvinnutíma. Átakið fer fram undir heitinu „European Daytime Cleaning Alliance“ og felur í sér samstarf við atvinnurekendur og þrýsting á vettvangi Evrópusambandsins. Fimmtudaginn 25. júní tók Viðar þátt í pallborðsumræðum ásamt fulltrúum stéttarfélaga frá Belgíu og Ítalíu um niðurstöður viðamikillar samanburðarkönnunar sem UNI hefur látið vinna á kjarasamningum öryggisvarða og ræstingafólks í Evrópu. Efling var einn af svarendum könnunarinnar. Viðar greindi í innleggi sínu frá starfi Eflingar í ræstingageiranum, sem m.a. hefur falið í sér aukið eftirlit með verkhraða og vinnuaðstæðum ræstingafólks og samskipti við opinbera aðila þar að lútandi. Pallborð um fjölbreytt málefni voru á dagskrá ráðstefnunnar. Má þar m.a. nefna aðstæður innflytjenda og kvenna, sem eiga sérstakt erindi við ræstingageirann, og vinnu UNI og aðildarfélaga við að draga stórfyrirtæki í ræstingum og öryggisvörslu til ábyrgðar á velferð starfsfólks óháð staðsetningu, m.a. í gegnum svokallaða hnattræna samninga („global agreements“). Í lok dags á fimmtudeginum fluttu félagsmenn úr franska stéttarfélaginu CFDT ávörp þar sem ræddu um aðstæður sínar og kjör. Síðasti dagur ráðstefnunnar, föstudagurinn 26. júní, hófst á umræðum um opinber útboð, en UNI hefur beitt sér fyrir hertum skilyrðum varðandi réttindi verkafólks í útboðum. Bæði ræsting og öryggisvarsla eru dæmi um störf sem opinberar stofnanir og sveitarfélög bjóða í vaxandi mæli út til einkafyrirtækja. Fulltrúar aðildarfélaga UNI í pallborðinu greindu frá því hvernig félögin hafa í sínum heimalöndum leitast við að hafa jákvæð áhrif á stefnu stjórnvalda í útboðsmálum og spornað gegn því að útboð hvetji til „kapphlaups á botninn“ í gegnum samkeppni á kostnað réttinda og velferðar verkafólks. Þá flutti franski hagfræðingurinn Francois-Xavier Devetter, prófessor við háskólann í Lille, kynningu á rannsóknum sínum á stöðu ræstingafólks í Frakklandi, en hann hefur helgað sig rannsóknum á því sviði og gefið út bækur um það. Lokaorð ráðstefnunnar flutti Zeynep Bicici, forystukona og aðalsamningamaður ræstingafólks innan þýska stéttarfélagsins IG Bau. Hún er jafnframt forseti UNI Europa Property Services og var hún endurkjörin í það embætti á ráðstefnunni. Meðal þátttakenda í ráðstefnunni voru forystumenn og starfsfólk úr norrænum stéttarfélögum sem Efling hefur þegar byggt upp tengsl við á vettvangi SUN. „Eftir þátttöku í ráðstefnu UNI Europa Property Services er ég sannfærð um gildi þess að taka þátt í alþjóðlegu samstarfi verkalýðsfélaga. Okkur gefst tækifæri til að læra af því sem best er gert hjá systurfélögum okkar og að styrkja þekkingu okkar á stöðu mála í þeim geirum þar sem félagsfólk okkar stendur hvað höllustum fæti, sem á sérstaklega við um ræstingageirann. Í bæði ræstingum og öryggisvörslu eru stórfyrirtæki sem starfa þvert á landamæri. Þegar stéttarfélög geta skipst á upplýsingum og deilt reynslu sinni þá skiptir það sköpum fyrir okkar vígstöðu gagnvart atvinnurekendum,“ sagði Sólveig Anna Jónsdóttir formaður. „ Ræstingageirinn hefur á síðustu misserum verið í brennidepli hjá Eflingu. Samskipti við systurfélög okkar á Norðurlöndum varðandi málefni geirans hafa þegar gagnast okkur mjög vel, og mér sýnist að samvinna við evrópsku félögin muni gera það líka ,“ sagði Viðar Þorsteinsson.

Reduced Summer Opening Hours at Efling's Office

Eftir Freyr Efling • 3. júlí 2026
Efling Union's office will operate on reduced opening hours during the peak summer period. From 6 July to 4 August, the office will be open from 10:00 to 14:00. Regular opening hours will resume after the August Bank Holiday weekend (Verslunarmannahelgi).
Sýna fleiri fréttir