5. mars 2026

Efling krefst umbóta á leigumarkaði

Dagsetning

5. mars 2026

deila

Íslenskur leigumarkaður er ekki aukaatriði eða plástur á húsnæðismarkaði. Fjölmargir Eflingarfélagar eru á leigumarkaði til langs tíma og verða vandamál leigumarkaðarins ekki leyst með því einu að vonast til að leigjendur komist í eignarhúsnæði.


Þetta er inntak ályktunar sem samþykkt var á Eflingarþingi 27. febrúar síðastliðinn þar sem grundvallarumbóta á íslenskum leigumarkaði er krafist. Í ályktuninni eru tíundaðar kröfur Eflingar stéttarfélags til íslenskra stjórnvalda til að takast á við þann mikla vanda sem uppi er á leigumarkaði. Helstu kröfurnar eru meðal annars:


  • Setja lög og reglur sem takmarka skyndilegar leiguverðshækkanir, styðja langtímasamninga og umbuna traustum leigjendum.
  • Tryggja reglubundið eftirlit með leiguhúsnæði til að meta ástand og sanngjarnt verð.
  • Leigusamningar skulu vera í íslenskum krónum.
  • Húsaleigubætur verði einstaklingsbundnar, byggðar á tekjum hvers leigjanda.
  • Setja skal upp gagnagrunna yfir leigjendur og leigusala, til að stuðla að gagnsæi.
  • Takmarka verður stórtæka skammtímaútleigu fyrir ferðamenn.
  • Stórauka þarf framboð leiguhúsnæðis og tryggja þarf hlut óhagnaðardrifinna leigufélaga í slíkri uppbyggingu. Þá ætti að stofna húsnæðisfélag fyrir verkafólk þar sem mögulegt væri að eignast íbúðir með kaupleigu. 


Ályktunin fer hér á eftir í heild sinni. 


Húsaleiga

Íslensk stjórnvöld verða að horfast í augu við þá staðreynd að leigumarkaðurinn er ekki aukaatriði eða plástur á íslenskum húsnæðismarkaði. Fjölmargir Eflingarfélagar eru á leigumarkaði til langs tíma og þurfa að treysta á húsaleigusamning sem líflínu í tilveru sinni. Vandamál leigumarkaðarins verða ekki leyst með því einu að vonast til að leigjendur komist í eignarhúsnæði. Á heilbrigðum húsnæðismarkaði getur fólk valið milli þess að eignast húsnæði á viðráðanlegu verði eða að leigja með öruggum og hagkvæmum hætti. Það þarf að koma á mannúðlegum, regluvæddum og stöðugum leigumarkaði sem er raunhæfur valkostur fyrir vinnandi fólk líkt og þekkist í okkar nágrannalöndum. 


Eflingarfélagar gera eftirfarandi kröfur til íslenskra stjórnvalda í málefnum leigumarkaðarins: 


  • Langt því frá nóg hefur verið gert til að koma böndum á heimildir leigusala til að gera tilveru leigjenda að leiksoppi. Setja þarf lög og reglugerðir sem tryggja sanngjarnar og áreiðanlegar hömlur á leiguverðshækkunum, hvetja til þess að samningar haldist til lengri tíma og umbuna traustum leigjendum sem uppfylla öll skilyrði leigusamnings. 
  • Tryggja þarf að viðeigandi yfirvöld (t.d. HMS) geti sinnt eftirliti samkvæmt heimildum sem innleiða verður til þess að þessar reglugerðir og lög séu virt. 
  • Framkvæma þarf reglubundið eftirlit með leiguhúsnæði, til dæmis á tveggja ára fresti, þannig að hægt sé að meta ástand, ákvarða sanngjarnt markaðsverð og tryggja gæði, öryggi og gagnsæi á leigumarkaði. 
  • Leigusamningar skulu vera gerðir í íslenskum krónum, en ekki í erlendum gjaldmiðlum. 
  • Leigusalar skulu bera ábyrgð á að skráning leigjenda sem búa í leiguhúsnæði sé rétt og uppfærð. 
  • Húsaleigubætur ættu að reiknast út einstaklingsbundið, byggt á persónulegum tekjum hvers leigjanda, frekar en á sameiginlegum tekjum. Slík aðferð væri samkvæmari grein 76 í Stjórnarskrá Íslands, sem tryggir einstaklingsbundin rétt til félagslegrar aðstoðar. 
  • Einnig er mikilvægt að setja upp gagnabanka yfir leigjendur og leigusala. Aðgangur að slíkum upplýsingum stuðlar að heilbrigðum leigumarkaði með auknu trausti og gagnsæi í ferlinu fyrir báða aðila. 
  • Auk þess þarf að tryggja aðgang að óháðum aðila sem bæði leigjendur og leigusalar geta leitað til, til að skrá og varðveita myndir af ástandi íbúðar fyrir og eftir leigu. Slík skráning getur nýst sem hlutlaus sönnunargögn og stuðlað að sanngjörnu uppgjöri tryggingar/innborgunar við lok leigutíma. 
  • Taka þarf mun harðar á þeirri meinsemd sem er skammtímaútleiga á íbúðarhúsnæði fyrir ferðamenn. Útleiga heimilis í skamman tíma innan árs getur átt rétt á sér sem aukabúgrein hjá fjölskyldum. En slíkt á ekki að vera stórtæk atvinnugrein fjárfesta og braskara sem sölsar undir sig verulegan hluta af íbúðarhúsnæðinu sem fólkið í landinu þarf til að geta lifað öruggu og eðlilegu lífi. 
  • Auka þarf framboð af leiguhúsnæði, sem lið í viðameiri, fjármagnaðri og tímasettri húsnæðisáætlun stjórnvalda sem unnin er samkvæmt traustum spám og í samráði við sveitarfélögin. Tryggja þarf hlut óhagnaðardrifinna leigufélaga í þeirri uppbyggingu, til að mynda í gegnum Bjarg sem hefur sannað gildi sitt sem hnitmiðað úrræði fyrir fólk á lægri launum. Einnig ætti að setja á fót húsnæðifélag fyrir verkafólk þar sem möguleiki er á að eignast íbúðirnar í gegnum leigu. 

< Older Post

Newer Post >

Efling participates in European trade union conference for cleaners and security guards

Eftir Sigrún Efling • 9. júlí 2026
At the end of June, representatives of Efling attended a conference held by UNI Global, the international federation that Efling joined at the beginning of the year. The conference was the regular conference of UNI Europa Property Services, the UNI division that coordinates cooperation between European affiliate unions in the cleaning and security sectors. The conference took place in Paris, at the offices of the French trade union CFDT Services in the 19th arrondissement, a historic working-class district of the city. Efling was represented at the conference by Sólveig Anna Jónsdóttir, chair of the union, and Viðar Þorsteinsson, director of education and social affairs. The programme began on Wednesday, 24 June, with discussions including UNI’s campaign to organise cleaning work during daytime hours. The campaign is called the European Daytime Cleaning Alliance and involves cooperation with employers as well as advocacy at European Union level. On Thursday, 25 June, Viðar took part in a panel discussion with trade union representatives from Belgium and Italy on the findings of an extensive comparative survey commissioned by UNI on collective agreements for security guards and cleaners in Europe. Efling was one of the respondents to the survey. In his contribution, Viðar described Efling’s work in the cleaning sector, which has included increased monitoring of workload, work pace and working conditions among cleaners, as well as communication with public authorities on these issues. The conference programme included panel discussions on a wide range of topics. These included the conditions of migrants and women, issues of particular relevance to the cleaning sector, and the work of UNI and its affiliates to hold large multinational companies in cleaning and security services accountable for workers’ welfare regardless of location, including through so-called global agreements. At the end of the day on Thursday, members of the French trade union CFDT gave speeches in which they discussed their working conditions and terms of employment. The final day of the conference, Friday, 26 June, began with discussions on public procurement. UNI has advocated for stricter requirements concerning workers’ rights in procurement processes. Cleaning and security services are both examples of work that public institutions and municipalities are increasingly outsourcing to private companies. Representatives of UNI affiliates on the panel described how unions in their countries have sought to have a positive influence on government procurement policy and to counteract procurement practices that encourage a “race to the bottom” through competition at the expense of workers’ rights and welfare. French economist François-Xavier Devetter, professor at the University of Lille, then gave a presentation on his research into the position of cleaners in France. He has devoted much of his research to this field and has published books on the subject. The closing remarks of the conference were delivered by Zeynep Biçici, a leader and chief negotiator for cleaners within the German trade union IG BAU. She is also president of UNI Europa Property Services and was re-elected to the position at the conference. Participants at the conference included leaders and staff from Nordic trade unions with which Efling has already built ties through SUN. “ After taking part in the UNI Europa Property Services conference, I am convinced of the value of participating in international trade union cooperation. It gives us the opportunity to learn from the best work being done by our sister unions and to strengthen our knowledge of conditions in the sectors where our members are in the most vulnerable position, which is especially true of the cleaning sector. In both cleaning and security services, there are large companies operating across national borders. When trade unions are able to exchange information and share their experience, it makes a decisive difference to our position in relation to employers , ” said Sólveig Anna Jónsdóttir, chair of Efling. “ The cleaning sector has been a major focus for Efling in recent months. Our communication with sister unions in the Nordic countries on issues relating to the sector has already been very useful, and it seems to me that cooperation with European unions will be useful as well ,” said Viðar Þorsteinsson.

Efling tekur þátt í Evrópuráðstefnu stéttarfélaga ræstingafólks og öryggisvarða

Eftir Sigrún Efling • 9. júlí 2026
Í lok júní sóttu fulltrúar Eflingar ráðstefnu á vegum alþjóðasamtakanna UNI Global sem Efling fékk aðild að í byrjun árs . Um var að ræða reglulega ráðstefnu UNI Europa Property Services , en sú deild heldur utan um samstarf evrópskra aðildarfélaga UNI í ræstinga- og öryggisvarðageiranum. Ráðstefnan fór fram í París í húsakynnum franska stéttarfélagsins CFDT Services í 19. hverfi, sem er gamalgróið verkamannahverfi borgarinnar. Ráðstefnuna sóttu fyrir hönd Eflingar Sólveig Anna Jónsdóttir formaður félagsins og Viðar Þorsteinsson fræðslu- og félagsmálastjóri. Dagskrá hófst miðvikudaginn 24. júní, og var þá m.a. fjallað um átaksverkefni UNI um skipulagningu ræstingavinnu á dagvinnutíma. Átakið fer fram undir heitinu „European Daytime Cleaning Alliance“ og felur í sér samstarf við atvinnurekendur og þrýsting á vettvangi Evrópusambandsins. Fimmtudaginn 25. júní tók Viðar þátt í pallborðsumræðum ásamt fulltrúum stéttarfélaga frá Belgíu og Ítalíu um niðurstöður viðamikillar samanburðarkönnunar sem UNI hefur látið vinna á kjarasamningum öryggisvarða og ræstingafólks í Evrópu. Efling var einn af svarendum könnunarinnar. Viðar greindi í innleggi sínu frá starfi Eflingar í ræstingageiranum, sem m.a. hefur falið í sér aukið eftirlit með verkhraða og vinnuaðstæðum ræstingafólks og samskipti við opinbera aðila þar að lútandi. Pallborð um fjölbreytt málefni voru á dagskrá ráðstefnunnar. Má þar m.a. nefna aðstæður innflytjenda og kvenna, sem eiga sérstakt erindi við ræstingageirann, og vinnu UNI og aðildarfélaga við að draga stórfyrirtæki í ræstingum og öryggisvörslu til ábyrgðar á velferð starfsfólks óháð staðsetningu, m.a. í gegnum svokallaða hnattræna samninga („global agreements“). Í lok dags á fimmtudeginum fluttu félagsmenn úr franska stéttarfélaginu CFDT ávörp þar sem ræddu um aðstæður sínar og kjör. Síðasti dagur ráðstefnunnar, föstudagurinn 26. júní, hófst á umræðum um opinber útboð, en UNI hefur beitt sér fyrir hertum skilyrðum varðandi réttindi verkafólks í útboðum. Bæði ræsting og öryggisvarsla eru dæmi um störf sem opinberar stofnanir og sveitarfélög bjóða í vaxandi mæli út til einkafyrirtækja. Fulltrúar aðildarfélaga UNI í pallborðinu greindu frá því hvernig félögin hafa í sínum heimalöndum leitast við að hafa jákvæð áhrif á stefnu stjórnvalda í útboðsmálum og spornað gegn því að útboð hvetji til „kapphlaups á botninn“ í gegnum samkeppni á kostnað réttinda og velferðar verkafólks. Þá flutti franski hagfræðingurinn Francois-Xavier Devetter, prófessor við háskólann í Lille, kynningu á rannsóknum sínum á stöðu ræstingafólks í Frakklandi, en hann hefur helgað sig rannsóknum á því sviði og gefið út bækur um það. Lokaorð ráðstefnunnar flutti Zeynep Bicici, forystukona og aðalsamningamaður ræstingafólks innan þýska stéttarfélagsins IG Bau. Hún er jafnframt forseti UNI Europa Property Services og var hún endurkjörin í það embætti á ráðstefnunni. Meðal þátttakenda í ráðstefnunni voru forystumenn og starfsfólk úr norrænum stéttarfélögum sem Efling hefur þegar byggt upp tengsl við á vettvangi SUN. „Eftir þátttöku í ráðstefnu UNI Europa Property Services er ég sannfærð um gildi þess að taka þátt í alþjóðlegu samstarfi verkalýðsfélaga. Okkur gefst tækifæri til að læra af því sem best er gert hjá systurfélögum okkar og að styrkja þekkingu okkar á stöðu mála í þeim geirum þar sem félagsfólk okkar stendur hvað höllustum fæti, sem á sérstaklega við um ræstingageirann. Í bæði ræstingum og öryggisvörslu eru stórfyrirtæki sem starfa þvert á landamæri. Þegar stéttarfélög geta skipst á upplýsingum og deilt reynslu sinni þá skiptir það sköpum fyrir okkar vígstöðu gagnvart atvinnurekendum,“ sagði Sólveig Anna Jónsdóttir formaður. „ Ræstingageirinn hefur á síðustu misserum verið í brennidepli hjá Eflingu. Samskipti við systurfélög okkar á Norðurlöndum varðandi málefni geirans hafa þegar gagnast okkur mjög vel, og mér sýnist að samvinna við evrópsku félögin muni gera það líka ,“ sagði Viðar Þorsteinsson.

Reduced Summer Opening Hours at Efling's Office

Eftir Freyr Efling • 3. júlí 2026
Efling Union's office will operate on reduced opening hours during the peak summer period. From 6 July to 4 August, the office will be open from 10:00 to 14:00. Regular opening hours will resume after the August Bank Holiday weekend (Verslunarmannahelgi).
Sýna fleiri fréttir